Παρασκευή Μεντζελοπούλου MD Ενδοκρινολόγος, Διαβητολόγος

ΚΑΤΑΜΗΝΙΟΣ ΚΥΚΛΟΣ (ΠΕΡΙΟΔΟΣ), ΕΜΜΗΝΟΣ ΡΥΣΗ ΚΑΙ ΓΟΝΙΜΟΤΗΤΑ

  • ΚΑΤΑΜΗΝΙΟΣ ΚΥΚΛΟΣ (ΠΕΡΙΟΔΟΣ), ΕΜΜΗΝΟΣ ΡΥΣΗ ΚΑΙ ΓΟΝΙΜΟΤΗΤΑ

    ΚΑΤΑΜΗΝΙΟΣ ΚΥΚΛΟΣ (ΠΕΡΙΟΔΟΣ), ΕΜΜΗΝΟΣ ΡΥΣΗ ΚΑΙ ΓΟΝΙΜΟΤΗΤΑ

  • Εφηβεία και έναρξη περιόδου (έμμηνος ρύση)

    Εφηβεία και έναρξη περιόδου (έμμηνος ρύση)

    Η εφηβεία αποτελεί την φάση της ανάπτυξης κατά την οποία το σώμα ωριμάζει και ετοιμάζεται για την αναπαραγωγική διαδικασία.
    Η ωρίμανση του συστήματος αναπαραγωγής στις γυναίκες είναι σταδιακή:
    - ξεκινά από την αδρεναρχή, με σταδιακή αύξηση της παραγωγής ανδρικών ορμονών από τα επινεφρίδια (αύξηση τριχοφυΐας, σταδιακή αύξηση του λίπους του σώματος, προοδευτική ωρίμανση του στήθους, πρόσληψη βάρους και ύψους) και
    - προχωρά στην εμμηναρχή, την έναρξη δηλαδή της περιόδου, του καταμήνιου κύκλου της γυναίκας που σημαίνει και την έναρξη της ικανότητας αναπαραγωγής.
  • Πότε ξεκινά  φυσιολογικά η περίοδος;

    Πότε ξεκινά φυσιολογικά η περίοδος;

    Αν και οι φυσικές αλλαγές συνήθως ακολουθούν ένα προβλέψιμο μοτίβο, κάθε παιδί αναπτύσσεται με τον δικό του ρυθμό.
    Τα κορίτσια αναπτύσσονται πιο γρήγορα από τα αγόρια. Κατά μέσο όρο η έναρξη της περιόδου είναι μεταξύ 10-12 ετών, με πιο ακραίες ηλικίες 8-16 ετών. Αν η περίοδος έρθει πριν τα 8 ή δεν έχει έρθει μέχρι τα 16 χρόνια, τότε θα πρέπει να γίνει έλεγχος για πιθανές ορμονικές διαταραχές.
  • ΑΛΛΗΛΕΠΙΔΡΑΣΗ ΟΡΜΟΝΩΝ

    ΑΛΛΗΛΕΠΙΔΡΑΣΗ ΟΡΜΟΝΩΝ

    Πολλές ορμόνες παίζουν ρόλο στην προετοιμασία του αναπαραγωγικού συστήματος και την φυσιολογική λειτουργία του κύκλου κάθε μήνα. Η αλληλεπίδραση τους είναι πολύπλοκη αλλά, σε φυσιολογικές συνθήκες, δεν διαταράσσεται και συμβαίνει με μεγάλη ακρίβεια κάθε μήνα. Οι ορμονικές αυτές διακυμάνσεις είναι απαραίτητες για να προετοιμάσουν το σώμα της γυναίκας για μια πιθανή εγκυμοσύνη και είναι κάθε μήνα οι ίδιες σε όλη τη διάρκεια της αναπαραγωγικής ζωής.
    Η εντολή για έναρξη της ωρίμανσης δίνεται από τον εγκέφαλο και συγκεκριμένα από την υπόφυση, τον κεντρικό αδένα του σώματος , με την παραγωγή των γοναδοτροπινών FSH και LH οι οποίες, με τη σειρά τους, ενεργοποιούν τις ωοθήκες ώστε να παράγουν οιστρογόνα και προγεστερόνη.
  • Τι συμβαίνει σε ένα φυσιολογικό κύκλο;

    Τι συμβαίνει σε ένα φυσιολογικό κύκλο;

    Οι γυναίκες γεννιούνται με 1-2 εκατομμύρια ωάρια, από τα οποία όμως μόνο 300-400 θα φτάσουν σε πλήρη ωρίμανση ώστε να μπορούν να γονιμοποιηθούν.
    Ο καταμήνιος κύκλος αντιπροσωπεύει την διαδικασία ωρίμανσης ενός ωαρίου κάθε μήνα και την σταδιακή του απορρόφηση και καταστροφή, αν δεν γονιμοποιηθεί.
    Κάθε κύκλος χωρίζεται σε φάσεις. 
    Η κάθε φάση αντιπροσωπεύει τα στάδια ωρίμανσης του ωαρίου και χαρακτηρίζεται από τη δράση συγκεκριμένων ορμονών.
  • Τι είναι ο καταμήνιος κύκλος ή περίοδος;

    Τι είναι ο καταμήνιος κύκλος ή περίοδος;

    Ο «κύκλος» είναι ο αριθμός των ημερών που μεσολαβούν μεταξύ δύο περιόδων, μετράει δηλαδή από την πρώτη ημέρα που έρχεται αίμα (έμμηνος ρύση) τον ένα μήνα μέχρι την πρώτη ημέρα του επόμενου μήνα που θα έρθει πάλι περίοδος.
    Αν δηλαδή μια κοπέλα έχει περίοδο στις 8 Ιανουαρίου και μετά πάλι στις 2 Φεβρουαρίου τότε το κύκλος της κράτησε 25 ημέρες (από τις 8 Ιανουαρίου μέχρι τις 2 Φεβρουαρίου δηλαδή). Ο κύκλος ΔΕΝ είναι η διάρκεια της αιμορραγίας και ο επόμενο κύκλος δεν ξεκινά μόλις τελειώσει το αίμα αλλά με την αρχή της αιμορραγίας.
    Η φυσιολογική διάρκεια του κύκλου είναι 28-30 ημέρες, με φυσιολογικές διακυμάνσεις από 24- 35 ημέρες.
  • ΚΑΤΑΜΗΝΙΟΣ ΚΥΚΛΟΣ

    ΚΑΤΑΜΗΝΙΟΣ ΚΥΚΛΟΣ

    Κάθε μήνα πολλά ωάρια ξεκινούν την προσπάθεια ωρίμανσης, αλλά σχεδόν πάντα μόνο ένα τα καταφέρνει να ωριμάσει σε σημείο που να μπορεί να γονιμοποιηθεί. Αυτό συμβαίνει στο πρώτο μισό του κύκλου. (ΦΑΣΗ ΠΡΩΤΗ)
    Όταν φτάσει το κατάλληλο επίπεδο ωρίμανσης το ωάριο απελευθερώνεται από την ωοθήκη (ωοθυλακιορρηξία- μέσο του κύκλου) Αν γονιμοποιηθεί από σπέρμα το ωάριο θα ταξιδέψει μετά μέσω των σαλπίγγων στην μήτρα η οποία διογκώνεται και προετοιμάζεται να το δεχθεί.
    Αν δεν γίνει γονιμοποίηση το ωάριο χάνει την δυνατότητα να παράγει ορμόνες και σιγά σιγά ατροφεί και πεθαίνει και η μήτρα, που δεν έχει δεχθεί το γονιμοποιημένο ωάριο, αποβάλλει με τη μορφή αίματος τις στοιβάδες του ενδομητρίου που είχαν προετοιμαστεί για να θρέψουν το έμβρυο (ΦΑΣΗ ΔΕΥΤΕΡΗ) και ο κύκλος ξεκινά από την αρχή.

    ΠΡΟΣΟΧΗ: Η εμφάνιση αίματος κάθε μήνα δεν ισοδυναμεί πάντα και με φυσιολογική ωοθυλακιορρηξία, απλά είναι ένδειξη ότι τα όργανα της αναπαραγωγής λειτουργούν.
  • ΦΑΣΕΙΣ ΚΥΚΛΟΥ

    ΦΑΣΕΙΣ ΚΥΚΛΟΥ

  • Φάση 1 (ωοθυλακική φάση)

    Φάση 1 (ωοθυλακική φάση)

    - Η ωοθυλακική φάση (φάση 1) συμβαίνει πριν την ωορρηξία και είναι υπεύθυνη για την σωστή ωρίμανση ενός τουλάχιστον ωοθυλακίου
    - Η πρώτη ημέρα της ωοθυλακικής φάσης συμπίπτει με την πρώτη ημέρα της περιόδου (το τέλος δηλαδή του προηγούμενου κύκλου είναι η αρχή του επόμενου)
    - Στην φάση αυτή αυξάνεται σιγά σιγά η θυλακιοτρόπος ορμόνη (FSH) η οποία είναι υπεύθυνη για την ωρίμανση ενός τουλάχιστον ωαρίου. Πολλά ωάρια ξεκινούν να ωριμάζουν σε κάθε κύκλο αλλά μόνο 1 (ή πιο σπάνια 2) θα φτάσουν σε βαθμό πλήρους ωρίμανσης έτσι ώστε να μπορούν να γονιμοποιηθούν.
    - Με τη αύξηση της FSH αυξάνονται και τα οιστρογόνα κατά τη διάρκεια του κύκλου
    - Η φάση αυτή τελειώνει με την ωορρηξία
  • Φάση 1 (ωοθυλακική φάση)

    Φάση 1 (ωοθυλακική φάση)

    - Κατά τη διάρκεια της φάσης αυτής, το ενδομήτριο αρχίζει να υπερπλάθεται πάλι (να «φουσκώνει») για να ετοιμαστεί για μια πιθανή εγκυμοσύνη μετά την επόμενη ωορρηξία
    - Τα οιστρογόνα είναι υπεύθυνα για την πάχυνση του ενδομητρίου
    - Η φάση αυτή συνήθως διαρκεί 13-14 ημέρες, μπορεί όμως να έχει πολύ μεγάλη διακύμανση και μπορεί να ποικίλει από κύκλο σε κύκλο
  • Ωορρηξία

    Ωορρηξία

    - Η ωορρηξία είναι η απελευθέρωση του ώριμου ωαρίου από την ωοθήκη για να μπορέσει να γονιμοποιηθεί.
    - Αν το ωάριο γονιμοποιηθεί από σπερματοζωάριο, τότε δημιουργεί την βλαστοκύστη, η οποία ταξιδεύει μέσω της σάλπιγγας στη μήτρα για να εμφυτευτεί στο ενδομήτριο (το οποίο, όπως είπαμε έχει προετοιμαστεί από τα οιστρογόνα κατά τη διάρκεια της πρώτης φάσης)
    - Η ωορρηξία συμβαίνει συνήθως μεταξύ 9ης-20ης ημέρας, ανάλογα με τη διάρκεια του κύκλου που έχει μια γυναίκα (δηλαδή την 12-14η ημέρα σε σταθερό κύκλο 28 ημερών, πιο νωρίς σε κύκλο 25 ημερών, πιο αργά σε κύκλο 32 ημερών) – συνήθως είναι 14 ημέρες πριν την επόμενη προσδοκώμενη περίοδο.

  • Ωορρηξία

    Ωορρηξία

    - Πριν την ωορρηξία έχουμε μια απότομη αύξηση των γοναδοτροπινών και κυρίως της ωχρινοποιητικής ορμόνης LH και σε μικρότερο βαθμό της FSH (LH surge). H ωχρινοποιητική ορμόνη προκαλεί την ωορρηξία, η οποία διαρκεί 16-32 ώρες και καταλήγει με την απελευθέρωση του ωαρίου.
    - Όταν τα επίπεδα της LH πέσουν, αρχίζει η δεύτερη φάση του κύκλου.
    - Η ωορρηξία είναι η περίοδος αυξημένης πιθανότητας γονιμοποίησης του ωαρίου και μπορεί να υπολογιστεί με μέτρηση της LH στα ούρα.
    - Λίγο πριν τη ωορρηξία παρατηρείται αλλαγή της ποιότητας και αυξημένη παραγωγή κολπικής βλέννας, για να βοηθήσει την προώθηση του σπέρματος στον κόλπο και να αυξήσει την πιθανότητα εγκυμοσύνης.
    - Η αυξημένη παραγωγή βλέννας στο μέσο του κύκλου αλλά και ήπιος πόνος στην περιοχή των ωοθηκών είναι δείγματα ωορρηξίας τα οποία μπορούν να βοηθήσουν μια γυναίκα να προσδιορίσει τις γόνιμες ημέρες ενός κύκλου.
  • Φάση 2 (ωχρινική φάση)

    Φάση 2 (ωχρινική φάση)

    Η ωχρινική φάση είναι η δεύτερη φάση του κύκλου που συμβαίνει μετά την ωορρηξία.
    Η ωχρινική φάση ξεκινά αμέσως μετά την ωορρηξία και διαρκεί πάντα 14 ημέρες.
    Η φάση αυτή τελειώνει με την έναρξη της περιόδου αν δεν υπάρξει εγκυμοσύνη.
    Όταν σπάσει το ωοθυλάκιο (αφού γίνει η ωοθυλακιορρηξία), αυτό που μένει στο δεύτερο μισό του κύκλου πια λέγεται ωχρό σωμάτιο. Κατά τη διάρκεια της ωχρινικής φάσης το ωχρό σωμάτιο παράγει προγεστερόνη και οιστρογόνα. Η προγεστερόνη είναι ορμόνη απαραίτητη για την πάχυνση του εσωτερικού της μήτρας ώστε να είναι έτοιμη να υποδεχθεί το γονιμοποιημένο ωάριο (σε περίπτωση εγκυμοσύνης). Και οι δύο ορμόνες (οιστρογόνα και προγεστερόνη) προετοιμάζουν το σώμα για μια πιθανή εγκυμοσύνη.
  • Φάση 2 (ωχρινική φάση)

    Φάση 2 (ωχρινική φάση)

    Το ωχρό σωμάτιο είναι το τμήμα του ωριμασμένου ωαρίου που παραμένει στην ωοθήκη μετά την ωορρηξία.
    Αν υπάρξει εγκυμοσύνη, το ωχρό σωμάτιο συνεχίζει να λειτουργεί μέχρι να γίνει η εμφύτευση του εμβρύου και να αρχίσει να δημιουργείται ο πλακούντας (που παράγει τις ορμόνες της εγκυμοσύνης).
    Αν ΔΕΝ υπάρξει εγκυμοσύνη, το ωχρό σωμάτιο χάνει την λειτουργία του μετά από 14 ημέρες, τα επίπεδα των οιστρογόνων και της προγεστερόνης πέφτουν απότομα και αυτό προκαλεί την έναρξη της περιόδου και την αιμορραγία.
  • Πως θα υπολογίσετε τις γόνιμες ημέρες σας;

    Πως θα υπολογίσετε τις γόνιμες ημέρες σας;

    - Οι γόνιμες ημέρες ενός κύκλου 28 ημερών είναι συνήθως στο μέσο του κύκλου- από την 10η έως την 14η ημέρα συνήθως.
    - Όταν ο κύκλος είναι ασταθής ή αν είναι σταθερός αλλά μικρότερος ή μεγαλύτερος σε διάρκεια από τις 28 ημέρες, οι γόνιμες ημέρες αλλάζουν - Η μεγαλύτερη πιθανότητα εγκυμοσύνης είναι αν υπάρξει ερωτική επαφή την 1η-2η ημέρα της ωορρηξίας.
    - Για να βρείτε τις γόνιμες ημέρες μπορείτε να μετρήσετε 14 ημέρες προς τα πίσω από την ημέρα που είχατε περίοδο (αν δηλαδή μια γυναίκα αδιαθετήσει στις 20 Φεβρουαρίου τότε πιθανόν η ωορρηξία της είχε γίνει στις 5-6 Φεβρουαρίου).
    - Έτσι σε ένα κύκλο 24 ημερών οι γόνιμες ημέρες μπορεί να είναι από την 7η-11η, ενώ σε ένα κύκλο 32 ημερών από την 12η έως την 18η.
  • Πως μπορείτε να αυξήσετε τις πιθανότητες σύλληψης;

    Πως μπορείτε να αυξήσετε τις πιθανότητες σύλληψης;

    Βρείτε τις γόνιμες ημέρες! Κρατείστε ένα ημερολόγιο με την περίοδο σας έτσι ώστε να υπολογίζετε με ακρίβεια τη διάρκεια του κύκλου σας κάθε μήνα και να μπορείτε πιο εύκολα να υπολογίσετε τις γόνιμες ημέρες.
    Κάντε έλεγχο της βασικής θερμοκρασίας του σώματος σας για να εντοπίσετε την αύξηση που παρουσιάζεται πριν την ωορρηξία.
    Κάντε έλεγχο της LH στα πρώτα πρωινά ούρα τις ημέρες της πιθανής σας ωορρηξίας.
    Προγραμματίστε να έχετε επαφή με το σύντροφό σας τις γόνιμες ημέρες όχι καθημερινά αλλά κάθε δεύτερη ημέρα (για να υπάρχει καλύτερη ποιότητα σπέρματος).

    Αν είσαστε κάτω των 35 χρονών και προσπαθείτε για περισσότερο από 1 χρόνο ή άνω των 35 χρονών και προσπαθείτε για περισσότερο από 6 μήνες χωρίς αποτέλεσμα, συμβουλευτείτε τον γυναικολόγο σας.